Στα πλαίσια έρευνας του Τμήματος Συμβούλων Εργασίας – Προσωπικού της εταιρίας Grant Thornton SA, που διεξήχθη από την 1η Δεκεμβρίου του 2008 έως τις 15 Απριλίου του 2009, διερευνήθηκαν οι σκέψεις και τα συναισθήματα των υποψηφίων για μια θέση εργασίας αναφορικά με την επίδραση της διεθνούς οικονομικής κρίσης στην άμεση επαγγελματική τους αποκατάσταση. Στην έρευνα αυτή συμμετείχαν συνολικά 260 υποψήφιοι, οι οποίοι κλήθηκαν στα γραφεία της εταιρίας για συνέντευξη επιλογής. Από αυτούς το 54,4% ήταν άνδρες και το 45,6% γυναίκες. Η μεγάλη πλειονότητα των υποψηφίων (52,5%) ήταν ηλικίας «26-35 ετών», στην ηλικιακή κατηγορία «18-25» ανήκε το 45,1% του δείγματος, ενώ στην κατηγορία «36-45» ανήκε μόλις το 2,3%. Οι περισσότεροι υποψήφιοι (65,0%) ήταν απόφοιτοι ΑΕΙ ή ΤΕΙ, ενώ το 19,5% ήταν κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών. Μικρότερη εκπροσώπηση στο δείγμα υπήρξε από τους αποφοίτους ιδιωτικών κολεγίων (3,9%), ΙΕΚ (6,2%) και λυκείου (5,4%).

Κύρια αποτελέσματα
Α. Διάστημα και λόγοι αναζήτησης εργασίας
Οι μισοί σχεδόν υποψήφιοι αναζητούσαν εργασία τους τελευταίους 1 με 4 μήνες (49,4%) και ένα ποσοστό 38,5% για λιγότερο από έναν μήνα. Μικρότερα ήταν τα ποσοστά για αυτούς που αναζητούσαν εργασία από 5 μήνες και πάνω. Όταν οι υποψήφιοι ρωτήθηκαν για τον λόγο που αναζητούν απασχόληση, ένα ποσοστό 30% απάντησε ότι εργάζεται αλλά επιθυμεί να κάνει μια επαγγελματική μετακίνηση, ένα 19,2% απάντησε ότι πρώτη φορά αναζητά μια απασχόληση, το 12,3% δήλωσε πως απολύθηκε από την τελευταία εργασία, το 19,2% ανέφερε ότι παραιτήθηκε από αυτή, ενώ ακόμη ένα 19,2% επέλεξε την κατηγορία «άλλο» (η πιο συχνή απάντηση της κατηγορίας αυτής ήταν ότι έληξε η σύμβαση ορισμένου χρόνου που είχαν συνάψει με τον προηγούμενο εργοδότη).

Β. Εκτιμήσεις για την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση
Στην ερώτηση «Πόσο δύσκολη θεωρείτε την επαγγελματική σας αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες;» οι περισσότεροι υποψήφιοι (44,6%) απάντησαν ότι τη θεωρούν λίγο δύσκολη, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό (40%) είπε ότι τη θεωρεί αρκετά δύσκολη. Καθόλου δύσκολη πιστεύει πως είναι το 7,7%, πολύ δύσκολη το 6,5% και απόλυτα δύσκολη το 1,2%. Όσο πιο πολύ διάστημα αναζητούν οι υποψήφιοι εργασία τόσο πιο δύσκολη θεωρούν την επαγγελματική τους αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες. Στην ερώτηση «Πόσο πιστεύετε ότι η επαγγελματική σας εμπειρία θα συμβάλει στην επαγγελματική σας αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες;» οι περισσότεροι υποψήφιοι (42,6%) πιστεύουν πως θα συμβάλει αρκετά, ένα 26% απάντησε πως θα συμβάλει πολύ, ενώ περίπου 1 στους 5 (23,3%) απάντησε πως θα συμβάλει λίγο. Μόλις το 1,2% και το 7% έδωσαν ακραίες απαντήσεις (καθόλου και απόλυτα, αντίστοιχα). Όσοι αναζητούν εργασία για πρώτη φορά, όπως ήταν απόλυτα εύλογο και αναμενόμενο, πιστεύουν λιγότερο σε σχέση με όσους παραιτήθηκαν ή θέλουν να κάνουν μια επαγγελματική μετακίνηση ότι η επαγγελματική τους εμπειρία θα συμβάλει στην επαγγελματική τους αποκατάσταση. Επιπλέον, όσο πιο δύσκολη θεωρούν οι υποψήφιοι την επαγγελματική τους αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες, τόσο λιγότερο πιστεύουν ότι η επαγγελματική τους εμπειρία θα συμβάλει σε αυτή ενώ, αντίθετα, όσο περισσότερο αισιόδοξοι είναι για την επαγγελματική τους αποκατάσταση τόσο περισσότερο πιστεύουν ότι η επαγγελματική τους εμπειρία θα συμβάλει σε αυτή. Όταν οι υποψήφιοι ρωτήθηκαν «Πόσο πιστεύετε ότι το ακαδημαϊκό σας υπόβαθρο θα συμβάλει στην επαγγελματική σας αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες;» οι περισσότεροι (41,6%) επίσης απάντησαν ότι θα συμβάλει αρκετά, το 38,5% ανέφερε ότι θα συμβάλει πολύ, το 12,1% ότι θα συμβάλει λίγο, ενώ πάλι ένα 7% πιστεύει ότι θα συμβάλει απόλυτα. Μόλις 0,8% απάντησε ότι δεν θα συμβάλει καθόλου.

Γ. Υιοθέτηση εναλλακτικών πρακτικών για την επαγγελματική αποκατάσταση
Στην ερώτηση «Θα εξετάζατε το ενδεχόμενο να μεταβείτε για εργασία σε μια χώρα εκτός Ελλάδας με στόχο καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές;» η πλειονότητα (38,1%) των υποψηφίων απάντησε πως μάλλον θα το εξέταζε, σίγουρα ναι απάντησε το 14,4%, ενώ μάλλον όχι το 23%. Ένα 14,4% επέλεξε την απάντηση «δεν ξέρω / δεν απαντώ». Μόλις το 10,1% απάντησε ότι σίγουρα δεν θα εξέταζε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Οι άνδρες έδειξαν σημαντικά πιο θετικοί σε σχέση με τις γυναίκες στο ενδεχόμενο μετάβασης για εργασία σε μια χώρα εκτός Ελλάδας. Επίσης, όσοι αναζητούν για πρώτη φορά εργασία θα εξέταζαν πιο συχνά το ενδεχόμενο να μεταβούν σε μια άλλη χώρα. Όταν οι υποψήφιοι ρωτήθηκαν «Θα επιλέγατε να εργαστείτε σε μια θέση που δεν σχετίζεται με το αντικείμενο των σπουδών σας ή την προϋπηρεσία σας για λόγους απόλυτα βιοποριστικούς;» η πλειονότητα (45,9%) απάντησε πως μάλλον ναι. Το 17,1% είπε πως σίγουρα ναι, ενώ το 23,3% είπε πως μάλλον όχι. Δεν ξέρω / δεν απαντώ απάντησε το 10,1% και σίγουρα όχι μόλις το 3,9%. Οι γυναίκες φάνηκε ότι είναι σημαντικά πιο θετικές στο ενδεχόμενο να εργαστούν σε μια μη σχετική θέση για λόγους βιοποριστικούς σε σχέση με τους άνδρες.

Δ. Σκέψεις και συναισθήματα για τις επιπτώσεις της διεθνούς οικονομικής κρίσης
Όταν οι υποψήφιοι ρωτήθηκαν για τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους προκαλεί η διεθνής οικονομική κρίση αναφορικά με το άμεσο επαγγελματικό τους μέλλον, απάντησαν σε ποσοστό 46,3% ότι τους προβληματίζει, αλλά δεν θεωρούν ότι θα τους επηρεάσει προσωπικά. Ένα σημαντικό ποσοστό 44,4% απάντησε πως τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα (άγχος, ανασφάλεια, αβεβαιότητα, απαισιοδοξία κ.λπ.). Μόνο το 2,7% είπε πως δεν το προβληματίζει καθόλου, ενώ ένα 6,6% επέλεξε την κατηγορία «άλλο» αναφέροντας απαντήσεις όπως με έχει ήδη επηρεάσει προσωπικά, απαιτεί υπομονή, με ενθαρρύνει για την επίτευξη υψηλότερων στόχων κ.λπ. Οι γυναίκες απάντησαν πιο πολύ σε σχέση με τους άνδρες ότι η διεθνής οικονομική κρίση αναφορικά με το άμεσο επαγγελματικό τους μέλλον τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα. Αντίθετα, οι άνδρες απάντησαν πιο πολύ σε σχέση με τις γυναίκες ότι η διεθνής οικονομική κρίση τους προβληματίζει αλλά δεν θεωρούν ότι θα τους επηρεάσει προσωπικά ή ότι δεν τους προβληματίζει καθόλου. Όσοι υποψήφιοι ανέφεραν ότι η οικονομική κρίση τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα πιστεύουν ότι είναι πιο δύσκολη η επαγγελματική τους αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες σε σχέση με όσους ανέφεραν ότι τους προβληματίζει αλλά δεν θεωρούν ότι θα τους επηρεάσει. Επιπλέον, όσοι ανέφεραν ότι η οικονομική κρίση τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα είναι λιγότερο αισιόδοξοι για την επαγγελματική τους αποκατάσταση σε σχέση με όσους ανέφεραν ότι τους προβληματίζει αλλά δε θεωρούν ότι θα τους επηρεάσει ή ότι δεν τους προβληματίζει καθόλου. Όσοι ανέφεραν ότι η οικονομική κρίση τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα πιστεύουν λιγότερο ότι η επαγγελματική τους εμπειρία ή/ και το ακαδημαϊκό τους υπόβαθρο θα συμβάλει στην επαγγελματική τους αποκατάσταση για τους αμέσως επόμενους μήνες σε σχέση με όσους ανέφεραν ότι τους προβληματίζει χωρίς να θεωρούν ότι θα τους επηρεάσει ή ότι δεν τους προβληματίζει καθόλου. Τέλος, όσοι υποψήφιοι ανέφεραν ότι η οικονομική κρίση τους προκαλεί αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα απαντούν περισσότερο συχνά ότι θα επέλεγαν να εργαστούν σε μια θέση που δε σχετίζεται με το αντικείμενο των σπουδών ή την προϋπηρεσία τους για λόγους απόλυτα βιοποριστικούς σε σχέση με όσους ανέφεραν ότι απλά τους προβληματίζει.

Επίλογος
Η επικεφαλής του Τμήματος Συμβούλων Εργασίας και Προσωπικού της Grant Thornton στην Ελλάδα, κυρία Ι. Σταύρου, ανέφερε σχετικά με την έρευνα: «Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν να σκιαγραφούν με ρεαλιστικό τρόπο τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Στην έρευνα έλαβαν οικειοθελώς μέρος άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονταν σε αναζήτηση εργασίας το επίμαχο χρονικό διάστημα (από τα τέλη του 2008 και το πρώτο τετράμηνο του 2009) και συνεπώς είναι μέρος της κατάστασης και όχι απλά εξωτερικοί παρατηρητές ή σχολιαστές αυτής. Ενθαρρυντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι παρά τις αντιξοότητες που διαβλέπουν οι υποψήφιοι στην αγορά εργασίας παραμένουν αισιόδοξοι για την επαγγελματική τους αποκατάσταση. Συμπερασματικά, θα λέγαμε πως η αγορά εργασίας στην Ελλάδα εξακολουθεί να παρουσιάζει επαγγελματικές ευκαιρίες, με έναν τρόπο κάπως πιο συγκρατημένο και ευέλικτο, ωριμάζοντας παράλληλα μέσα από τις, άλλοτε πραγματικές και άλλοτε υποκειμενικές, δυσκαμψίες».