Οι διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων του λεγόμενου δυτικού πολιτισμού έχουν μπει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων προκειμένου να ελεγχθούν οι επιπτώσεις στην υγεία. Από την άλλη, πολύ συχνά γίνονται αναφορές στη συμβολή της σωματικής άσκησης στην υγεία και ευεξία όλων. Ειδική κατηγορία αποτελούν οι εργαζόμενοι, αφού περίπου το 50% του ενεργού χρόνου τους (όταν δηλαδή δεν κοιμούνται) βρίσκονται στη δουλειά τους και το φαγητό που καταναλώνουν εκεί αποτελεί ένα σημαντικό μέρος της τροφής που λαμβάνουν συνολικά ημερησίως. Ενώ όλα τα παραπάνω είναι λίγο-πολύ γνωστά, υπάρχει μία παράμετρος που έχει αναλυθεί σχετικά λίγο: οι επιπτώσεις των διατροφικών συνηθειών έχουν αντίκτυπο και στην παραγωγικότητα και στο ηθικό των εργαζομένων. Επομένως η διατροφή είναι ένα πεδίο που αρχίζει να ενδιαφέρει τις εταιρίες περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν.

Προγράμματα διατροφής σε εταιρίες
Γι’ αυτούς τους λόγους πολλές επιχειρήσεις, κυρίως στον Καναδά, στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία, έχουν εισαγάγει ειδικά διατροφικά προγράμματα. Τα προγράμματα προσπαθούν να βελτιώσουν την ποιότητα των προσλαμβανομένων τροφών κατά τη διάρκεια του εργασιακού χρόνου με παρεμβάσεις σχετικά με τα προϊόντα που πωλούνται στις εταιρικές καντίνες και με ενημέρωση που αφορά τη διατροφική αξία διαφόρων ουσιών. Απώτερος στόχος είναι η βελτίωση των αρνητικών συνεπειών στην υγεία των εργαζομένων, επομένως και στην «υγεία» της εταιρίας. Οι υγιείς υπάλληλοι χρειάζονται μικρότερα κονδύλια για την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη, παραμένουν στις θέσεις εργασίας τους για μεγαλύτερο διάστημα και δεν απουσιάζουν συχνά. Χαρακτηριστικά είναι τα αποτελέσματα έρευνας που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ: οι εργαζόμενοι που είναι υπέρβαροι κατά 40% απουσιάζουν από την εργασία τους δύο φορές συχνότερα από ό,τι ο μέσος εργαζόμενος. Βεβαίως οι επιχειρήσεις προσβλέπουν και σε κάτι άλλο εξίσου σημαντικό για τη φήμη τους. Η παροχή υψηλού επιπέδου εργασιακών συνθηκών, οι οποίες αντικατοπτρίζονται και στη σημασία που προσδίδει η εταιρία στη διατροφή των εργαζομένων της, προσελκύει εξαιρετικό και με υψηλές απαιτήσεις εργατικό δυναμικό.

Διατροφή και εργαζόμενοι με σύστημα βάρδιας
Ιδιαίτερη συζήτηση αναπτύσσεται για όσους εργάζονται σε βάρδιες. Οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζουν με μεγαλύτερη συχνότητα, από ό,τι οι υπόλοιποι εργαζόμενοι, στομαχικές διαταραχές, διάθεση για κατανάλωση φαγητού σε μη τακτά χρονικά διαστήματα, σημαντική απώλεια ή πρόσληψη βάρους. Πιθανή εξήγηση είναι η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων καφεΐνης για να μείνουν ξύπνιοι όσοι έχουν νυχτερινή βάρδια, το πρόχειρο φαγητό και τα σνακ που τρώνε συχνά και μάλιστα γρήγορα και χωρίς παρέα, η έλλειψη προγραμματισμένων γευμάτων κάθε μέρα και το γεγονός ότι δεν είναι εύκολο, λόγω ωραρίου, να γυμναστούν.

Διατροφή ανάλογα με τις εργασιακές ανάγκες
Μερικές συμβουλές για μία διατροφή που ανταποκρίνεται στις εργασιακές ανάγκες είναι οι ακόλουθες:
– Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πρωτεΐνες βοηθάει όσους θέλουν να μείνουν ξύπνιοι. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται τα επίπεδα σεροτίνης στον οργανισμό και δεν δημιουργείται η ανάγκη για ύπνο. Τροφές που μπορούν να καταναλωθούν στον εργασιακό χώρο και είναι πλούσιες σε πρωτεΐνες είναι τα βραστά αβγά, το τυρί με λίγα λιπαρά και το φυστικοβούτυρο.
– Αντίθετα, αν κάποιος θέλει να κοιμηθεί μετά από μία κουραστική ημέρα θα πρέπει να φροντίσει να συμπεριλάβει στο γεύμα του υδατάνθρακες. Τα δημητριακά, τα φρούτα, οι σαλάτες από λαχανικά και τα κράκερ είναι μερικές ιδανικές πηγές πρόσληψης υδατανθράκων.
– Οι εργαζόμενοι καλό είναι να έχουν φρούτα, ξηρούς καρπούς, γιαούρτια, γάλα και χυμούς στα «πολεμοφόδιά» τους ώστε να είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τους πειρασμούς του περιπτέρου ή του αυτόματου μηχανήματος πώλησης σοκολατών στο γραφείο τους!
– Τέλος, θα αναφερθούμε στη γνωστή σε όλους καφεΐνη. Η ουσία αυτή έχει διαφορετικές επιπτώσεις ανά άτομο και επειδή επιδρά στον εγκέφαλο ενδέχεται να επηρεάσει την ικανότητα συγκέντρωσης, τη συμπεριφορά και τις συνήθειες του ύπνου. Στα πρώτα 5 έως 45 λεπτά από την πρόσληψή της εντοπίζεται το μεγαλύτερο ποσοστό συγκέντρωσής της στο αίμα. Όμως, μετά από τρεις-τέσσερις ώρες μόνο η μισή ποσότητα καφεΐνης έχει απορροφηθεί από τον οργανισμό. Επομένως, για τουλάχιστον τέσσερις ώρες πριν από τον ύπνο θα πρέπει να αποφεύγετε την κατανάλωση αυτής της ουσίας μέσω του καφέ, συγκεκριμένων αναψυκτικών, φαρμάκων κ.λπ. Φυσικά όσοι καταναλώνουν συχνά καφέ επηρεάζονται λιγότερο από τις επιπτώσεις. Ακόμη, όμως, και για τους θεριακλήδες υπάρχει λύση! Ο ντεκαφεϊνέ καφές.

Πάντως, και σε αυτή την περίπτωση ο ψυχολογικός παράγοντας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Το τι ακριβώς επιλέγουμε να φάμε έχει να κάνει και με το πώς αντιμετωπίζουμε το γεύμα στην εργασία: μόνο ως ανάπαυλα από τη δουλειά ή ως ένα σημαντικό κομμάτι που επηρεάζει δραστικά την υγεία μας.