Μπορεί ο εργοδότης να εγκαθιστά κάμερες στους χώρους εργασίας; Τι ισχύει; Συνοπτικά όσα θες να μάθεις για να ξέρεις τα δικαιώματά σου.

Γράφει ο Αντώνης Ρηγόπουλος

Το 2005 οι Active Member κυκλοφορούν τον δίσκο Blah-blasphemy που περιείχε το τραγούδι «Κάμερα στραμμένη πάνω μου». Το τραγούδι με οργισμένο τρόπο κατήγγειλε τη «μόδα» της τοποθέτησης καμερών σε δημόσιους χώρους με το πρόσχημα της ασφάλειας.

Από τότε έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι: οι κάμερες βρίσκονται παντού γύρω μας, πάνω μας, στις τσέπες μας, ακόμα και μέσα στα γυαλιά μας επιχείρησε να τις βάλει η Google κάποια στιγμή, χωρίς ιδιαίτερα ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Όμως το θέμα των καμερών έχει πολλαπλές αναγνώσεις και τα βασικά ερωτήματα που τίθενται είναι το ποιος έχει το δικαίωμα να τις τοποθετεί, τι επιτρέπεται να καταγράφουν και πώς χρησιμοποιείται το περιεχόμενο της καταγραφής στη συνέχεια.

Έτσι σε αυτό το κείμενο θα επιχειρήσουμε να εξηγήσουμε συνοπτικά τι ισχύει για τις κάμερες στους χώρους εργασίας και τα δικαιώματα των εργαζομένων κάτω από το άγρυπνο μάτι του «Μεγάλου (εταιρικού) Αδελφού».

Πανόπτης...

Ξεκινάμε από τα βασικά: Έχει δικαίωμα ο εργοδότης να τοποθετήσει κάμερες στον χώρο εργασίας; Ναι. Αλλά υπό (αρκετές) προϋποθέσεις.

Η τοποθέτηση καμερών αν και επιτρέπεται σε επαγγελματικούς χώρους καθορίζεται από αρκετούς κανόνες.

Σε εμπορικά καταστήματα: Κάμερες μπορούν να τοποθετηθούν σε σημεία εισόδου/εξόδου, στα ταμεία και χώρους φύλαξης χρημάτων, σε αποθήκες εμπορευμάτων, καθώς και σε χώρους στάθμευσης και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων.

Σε εστιατόρια και μπαρ: Όπως και παραπάνω, κάμερες μπορούν να τοποθετηθούν σε σημεία εισόδου/εξόδου, στα ταμεία και χώρους φύλαξης χρημάτων, σε αποθήκες εμπορευμάτων, καθώς και σε χώρους στάθμευσης και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων. Οι κάμερες δεν μπορούν να παρακολουθούν χώρους συνεστίασης ή αναψυχής/διασκέδασης όπως τραπέζια, καθίσματα ή την πίστα.

Εάν το ταμείο είναι σε πολύ εμφανές σημείο κοντά στους πελάτες όπως συμβαίνει σε πολλά μπαρ, η κάμερα θα πρέπει να είναι εστιασμένη σε αυτό.

Σε γραφεία: Σε ό,τι αφορά τους χώρους εργασίας που αποτελούνται αποκλειστικά από γραφεία χωρίς συνεχόμενη πρόσβαση πελατών, η τοποθέτηση καμερών επιτρέπεται σε κάθε περίπτωση στις εισόδους αυτών των χώρων, ωστόσο η τοποθέτησή τους εντός των γραφείων απαιτεί εξειδικευμένες συμβουλές ώστε να μην παραβιάζονται οι κανόνες. Ενδεικτικά πάντως να αναφερθεί ότι η παρακολούθηση των υπαλλήλων μέσω συστήματος CCTV θα πρέπει να περιορίζεται σε περιοχές όπου ο κίνδυνος παραβίασης των δικαιωμάτων απορρήτου των εργαζομένων είναι χαμηλός. Η χρήση κάμερας CCTV που παρακολουθεί συνεχώς μια επιλεγμένη ομάδα εργαζομένων σε μια συγκεκριμένη περιοχή είναι πιο πιθανό να θεωρηθεί παρεμβατική από εκείνες που παρακολουθούν όλους τους υπαλλήλους σε έναν γενικό χώρο εισόδου.

Σε κάθε περίπτωση, εφόσον οι κάμερες λειτουργούν για τον έλεγχο/παρακολούθηση του προσωπικού, η επεξεργασία είναι παράνομη, σύμφωνα με τις οδηγίες της Αρχής.

GDPR και κάμερες

Η εφαρμογή του -γνωστού πλέον- GDPR (Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων) θέτει επίσης περιορισμούς στο θέμα της καταγραφής εντός των χώρων εργασίας.

Σύμφωνα με το GDPR οι εργαζόμενοι θα πρέπει να είναι πάντα ενήμεροι για τα σημεία που ελέγχονται από τέτοια συστήματα καταγραφής. Συγκεκριμένα, μια από τις βασικές απαιτήσεις που θέτει το GDPR είναι οι εργοδότες να ενημερώνουν με σαφήνεια τους εργαζόμενους και να υπάρχει η απαραίτητη σήμανση σε όλους τους χώρους όπου πραγματοποιείται καταγραφή.

Σύμφωνα με το GDPR, οι εργοδότες δικαιούνται να παρακολουθούν τη δραστηριότητα των εργαζομένων, εάν όμως έχουν νόμιμη βάση για κάτι τέτοιο και ο σκοπός της παρακολούθησής τους κοινοποιείται σαφώς στους εργαζομένους εκ των προτέρων.

Σε κάθε περίπτωση ως εργαζόμενος έχεις το δικαίωμα στην πρόσβαση ή στην εναντίωση και ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να απαντήσει εγγράφως σε περίπτωση που θέσεις το θέμα. Αν η απάντηση δεν είναι ικανοποιητική μπορείς να κάνεις καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Πρόστιμα; Κι όμως υπάρχουν...

Αξίζει να τονίσουμε ότι παρά το γενικότερο «κλίμα παραίτησης» που μπορεί να παρατηρούμε ή και να βιώνουμε στην εργασιακή μας καθημερινότητα, δεν είναι όλες οι μάχες χαμένες.

Το 2017 η ΑΠΔΠΧ επέβαλε πρόστιμο 10.000 ευρώ σε εταιρεία που έθεσε σε υποχρεωτική αργία άνευ αποδοχών εργαζόμενη που κατά το διάλειμμά της ασχολήθηκε με το κινητό της για 10 λεπτά, γεγονός που είδε ο Διευθυντής Προσωπικού μέσω κάμερας.

Η εργαζόμενη παραιτήθηκε και προσέφυγε στην Αρχή και η εταιρεία υποχρεώθηκε να πληρώσει βαρύ τίμημα, αλλά και να απεγκαταστήσει τις κάμερες που βρίσκονταν στους χώρους των γραφείων και στις θέσεις εργασίας των εργαζομένων, καθώς και να ενημερώσει τους εργαζόμενους για την εγκατάσταση και λειτουργία του συστήματος βιντεοεπιτήρησης.                      .

Άλλωστε, ακόμη και στον πιο πρόσφατο νόμο 4624/2019 σχετικά με την επεξεργασία των καταγραφών διατηρείται η διατύπωση σύμφωνα με την οποία το περιεχόμενο καταγραφής από κάμερα σε χώρο εργασίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κριτήριο αξιολόγησης εργαζομένων. «Τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω κλειστού κυκλώματος οπτικής καταγραφής δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν ως κριτήριο για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των εργαζομένων», αναφέρει το άρθρο 27 του νόμου.

Μάλιστα, η διατύπωση διατηρήθηκε παρά τις εισηγήσεις περί του αντιθέτου που υπήρξαν.

..........................................

Πηγή εικόνας: Pexels από το Pixabay