Ο λαός λέει «τσιγκούνης στα λεφτά, τσιγκούνης στην ψυχή». Είναι ακόμη έτσι ή η κρίση αλλάζει και την έννοια; Ένα κείμενο που δεν αφορά εργασιακό θέμα, αλλά μας αφορά όλους με πολλούς –και εργασιακούς- διαφορετικούς τρόπους.

Παραδοσιακά, ο Έλληνας είναι φιλόξενος, ανοιχτοχέρης, κουβαρντάς. Για αυτό και ο τσιγκούνης, ο σφιχτοχέρης, ο εγκρατής ήταν πάντα στο στόχαστρο. Δεν ήταν συμπαθής, ήταν ως και δακτυλοδεικτούμενος. Αποτελούσε εκείνον που θα σχολίαζε η παρέα και εκείνον που θα απευχόταν η οικογένεια να ερωτευθεί η κόρη. Α, διότι, παραδοσιακά ο τσιγκούνης ήταν άνδρας – η γυναίκα δεν είχε τα δικά της λεφτά, αλλά και να είχε, δεν ήταν εκείνη που τα διαχειριζόταν. Και αν η γυναίκα ήταν τσιγκούνα, θα της αποκαλούσαν απλώς «οικονόμα» και μάλιστα θα αποσπούσε θετικά σχόλια σε αντίθεση με τον «προσεκτικό» σύζυγο.
Αυτά κάποτε. Σήμερα, τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ. Και ενώ η τσιγκουνιά στο παρελθόν είχε κυρίως ψυχολογικό υπόβαθρο και αποτελούσε στοιχείο ενός χαρακτήρα γενικώς κρατημένου και μάλλον μίζερου, η σημερινή Ελλάδα μετρά πολλούς ανθρώπους που περιέρχονται σε μια νέα συνθήκη εγκράτειας που καθόλου δεν τους ταιριάζει και καθόλου δεν τους αρέσει. Χωρίς φυσικά να σημαίνει πως είναι τσιγκούνηδες με την κακή έννοια του όρου. Ούτε βέβαια σημαίνει ότι η τεράστια οικονομική δυσκολία είναι δικαιολογία για τη ροπή προς την τσιγκουνιά. Για κάποιους μάλιστα, η κρίση είναι το άλλοθι που έψαχναν καιρό.

Είναι σημαντικό να μπορούμε να κάνουμε τον βασικό διαχωρισμό: άλλο τσιγκούνης, άλλο προσεκτικός. Ο άνθρωπος που τα έχει βρει δύσκολα και άλλαξε πολύ η ζωή του με την κρίση, δεν θα είναι πια σπάταλος όπως πριν – δεν δύναται άλλωστε. Αυτό δε τον καθιστά μίζερο και απεχθή, δεν του αλλάζει την προσωπικότητα. Απεναντίας, τον τοποθετεί σε θέση αδυναμίας και στενοχώριας καθώς δεν μπορεί πια να αντεπεξέλθει με τον ίδιο τρόπο σε απλόχερες κινήσεις, είτε στην προσωπική του ζωή είτε στην κοινωνική και τον φιλικό του κύκλο. Μάλιστα, μπορεί για κάποιους υπερβολικά σπάταλους (που και η σπατάλη άλλα κρύβει και φανερώνει – από ανασφάλειες ως τάσεις επίδειξης) να λειτουργεί και κάπως θεραπευτικά αυτό το αναγκαστικό μάζεμα. Συνήθως, στις περιπτώσεις μεγάλης και αναγκαστικής αλλαγής συμπεριφοράς του πρώην κουβαρντά, το πρόβλημα επηρεάζει κατά κύριο λόγο και σε μεγάλο βαθμό τον ίδιο ενώ οι γύρω, αν έχουν συνείδηση και τον αγαπούν πραγματικά, συμμερίζονται τη νέα συνθήκη και του συμπαραστέκονται χωρίς ποτέ να τον φέρνουν σε δύσκολη θέση. Και με αυτό εννοώ, πως αν ο φίλος που είχατε συνηθίσει large, έχει χάσει τη δουλειά του και αγκομαχά, μην τον καλείτε σε μέρη που δεν μπορεί να πληρώσει ή σε παρέες που θα τον φέρουν σε δυσάρεστη θέση με τις συζητήσεις τους και την οικονομική τους άνεση (στην προσωπική μου περίοδο ανεργίας πάντως έγινε ένα πρώτο ξεσκαρτάρισμα… γιατί πόσες φορές να πεις ότι δεν μπορείς να πας για φαγητό στο Χ και Ψ κοσμικό μέρος!).

Η οικογένειά μας είναι αυτή που συνήθως διαμορφώνει τη συμπεριφορά μας απέναντι στο χρήμα. Η φιλοσοφία που αναπτύσσει κάποιος και η δύναμη που του δίνει, η αξία δηλαδή που του αναγνωρίζει, είναι και αυτή που θα καθορίσει τη μελλοντική του συμπεριφορά. Όσο πιο σημαντικό και καθοριστικό επί της ουσίας μάθει ότι είναι, τόσο πιο τσιγκούνης θα γίνει ή επιδεικτικός. Όλοι θέλουμε τα λεφτά είτε για την επιβίωσή μας, είτε για να ζούμε μια καλή ζωή – και όλοι θέλουμε περισσότερα για να την κάνουμε καλύτερη. Όμως, δεν πιστεύουμε όλοι ότι το χρήμα αντικαθιστά τον χρόνο με κάποιον, τη δοτικότητα των συναισθημάτων, την ποιότητα της επαφής. Και αυτό είναι το κυρίαρχο: το χρήμα να είναι το μέσο και όχι ο αυτοσκοπός.

(το ίδιο ισχύει και ως προς τα εργασιακά, μέσες άκρες – δεν έγιναν όλοι τσιγκούνηδες λόγω κρίσης ούτε εκμεταλλεύονται όλοι τους εργαζομένους με αυτή τη δικαιολογία – υπάρχουν και αξιοπρεπείς και ευαίσθητοι εργοδότες – αν κάποιος σας φαίνεται ξαφνικά τρελά τσιγκούνης, προσπαθήστε να θυμηθείτε τί έκανε και τα προηγούμενα χρόνια – κάτι σίγουρα θα βρείτε που απλώς τότε δεν του δίνατε σημασία).

Μία Κόλλια, εξωτ. συνεργάτης kariera.gr, pr@kariera.gr

Αφήστε το σχόλιό σας…