Παραδόξως, στα πρώτα στάδια της καριέρας μας, συμβαίνει το εξής: δίδουμε μεν (και σωστά πράττουμε) μεγάλη βαρύτητα σε σημαντικά θέματα όπως η απόδοσή μας, η βελτίωση των δεξιοτήτων μας ή η απόκτηση εμπειρίας, αλλά δυστυχώς έχουμε μια ασαφή / δυσδιάκριτη εικόνα στο μυαλό μας αναφορικά με τη σταδιοδρομία μας. Θέλουμε να γίνουμε «ολοένα και καλύτεροι», να «βελτιώσουμε τις αμοιβές μας» και να «ελιχθούμε στην ιεραρχία» μιας εταιρίας (απίστευτες γενικότητες…), χωρίς όμως να διαθέτουμε ένα πλάνο σταδιοδρομίας. Σχεδιάζοντας το δικό σας, δώστε όλη σας την προσοχή στις ακόλουθες συμβουλές:

– Δεν είναι υποχρέωση της εταιρίας σας να μεριμνήσει για την καριέρα: Ίσως διαβάζοντας την παραπάνω φράση να σκεφθήκατε ότι η επιχείρηση θα έπρεπε να αναγνωρίσει την προσπάθειά σας, τις ατελείωτες ώρες «εκτός ωραρίου» που της αφιερώνετε και, τέλος, τη «μοναδικότητά» σας. Λάθος! Η εταιρία ανταποδίδει παρέχοντάς σας ένα σύνολο χρηματικών και μη ανταμοιβών, αλλά εκεί εξαντλεί τη συνεισφορά της. Οι τυχόν αυξήσεις ή προαγωγές που σας δίδει σχεδιάστηκαν με γνώμονα πρωτίστως το δικό της όφελος και όχι τα δικά σας όνειρα για το αύριο, πράγμα που σε τελική ανάλυση είναι και λογικό…
– Δεν είναι υποχρέωση του προϊσταμένου σας να μεριμνήσει για την καριέρα σας: Η υποχρέωσή του είναι να φροντίσει τη δική του!
– Αν ο προϊστάμενός σας είναι «ηλικιωμένος», κάντε αυτό που κανείς δεν τολμά: Ζητήστε να συναντηθείτε μαζί του μετά τη λήξη του ωραρίου, τότε που συζητιούνται τα σημαντικά και όχι τα «καθημερινά» θέματα. Μπείτε απευθείας στο θέμα (χωρίς καμία εισαγωγή, καθώς φανερώνει έλλειψη αυτοπεποίθησης) λέγοντας: «Αγαπητέ κε/κα Χ, σε τρία χρόνια από σήμερα που η εταιρία θα σας ζητήσει να προτείνετε τον αντικαταστάτη σας, θέλω να είμαι ο πρώτος που θα σκεφθείτε». Συνεχίστε χωρίς να του/της επιτρέψετε να απαντήσει, λέγοντας: «Θέλω να γίνετε ο μέντοράς μου. Να μου μάθετε τα μυστικά της δουλειάς και τις παγίδες που πρέπει να αποφεύγω. Είμαι διατεθειμένος να επενδύσω όσο χρόνο και κόπο μου ζητήσετε για να μπορέσω να σας φτάσω». Πιθανόν διαβάζοντας τη συγκεκριμένη πρόταση να αναρωτηθήκατε ποιος έχει τα «κότσια» να κάνει κάτι τέτοιο. Ελπίζω εσείς…
– Για τον προϊστάμενό σας αντιπροσωπεύετε έναν «σύμμαχο» ή ένα «εμπόδιο»; Ο προϊστάμενός σας είναι απλώς ένας άνθρωπος, όπως όλοι μας, με τις δικές του βλέψεις, στόχους και όνειρα για το μέλλον, αλλά και τις ιδιαίτερες ανησυχίες, φοβίες ή αμφιβολίες για την πρόοδό του. Ακόμη και η παραμικρή σας ενέργεια πηγαίνει την καριέρα του ένα βήμα μπροστά; Κάντε τον κάθε μέρα να κερδίζει με το να κάνετε άριστα τη δουλειά σας, έτσι ώστε επαγγελματικά να «ακουμπάει επάνω σας»…
– Αν «αναφέρεστε» απευθείας στον επιχειρηματία: Να θυμάστε ότι ο τρόπος με τον οποίο θέλει να διοικηθεί η εταιρία του δεν είναι ούτε καλύτερος ούτε λιγότερο καλός από τον προτεινόμενο από εσάς. Είναι απλώς διαφορετικός. Η εταιρία όμως είναι δική του, όπως δικό του είναι και το βάρος της τελικής επιλογής. Έχετε κάθε δικαίωμα να διαφωνείτε μαζί του, είτε σε μικρά / καθημερινά ζητήματα είτε στις στρατηγικές σας βλέψεις. Τι πρέπει, όμως, να κάνετε από τη στιγμή που θα σας δώσει την τελική κατεύθυνση; Στηρίξτε την επιλογή του με όλες σας τις δυνάμεις και με κάθε κόστος. Ούτε μία στιγμή να μη δείξετε στο προσωπικό σας ότι θα προτιμούσατε να κάνετε κάτι διαφορετικό και ότι τώρα απλώς πρέπει να διεκπεραιώσετε ό,τι σας επιβλήθηκε. Γίνετε ο πιο ένθερμος υποστηρικτής του.
– Οι «αντίπαλοί» σας: Πολλοί έχουν υψηλότερη θέση από εσάς, καλύτερες αποδοχές, ταχύτερο αυτοκίνητο, περισσότερη εμπειρία, πιο ανεπτυγμένες κάποιες κρίσιμες ικανότητες, σημαντικότερες γνωριμίες, αστείρευτη τύχη. Μπορείτε να τους ζηλέψετε, να τους περιφρονήσετε, να, να… Και όμως, ουσιαστικά με κανέναν από εκείνους δεν ανταγωνίζεστε, κανέναν δεν πρέπει να φτάσετε και κανέναν να ξεπεράσετε. Η μόνη σας, αλλά παράλληλα τεράστια «υποχρέωση» είναι κάθε μέρα να γίνετε λίγο καλύτερος από ό,τι ήσασταν την προηγούμενη, να φτάσετε λίγο κοντύτερα στον στόχο σας. Υιοθετήσετε αυτήν τη στάση, είναι στάση πρωταθλητισμού, θα διευρύνει απίστευτα την οπτική σας…
– Φαίνεστε; Πόσο; Ποιοι είναι αυτοί που σας βλέπουν; Εντός και εκτός της επιχείρησης / κλάδου / αγοράς σας; Ποιοι δεν έχουν ακούσει ποτέ το όνομά σας; Ποιοι δεν είδαν ούτε ένα δείγμα από τη δουλειά σας; Τι μπορείτε να κάνετε από σήμερα γι’ αυτό;
– Δικτυωθείτε: Αρχικά καταγράψτε τους πρώην συναδέλφους, πελάτες, προμηθευτές σας. Διατηρήστε τη σχέση σας μαζί τους: κάντε ένα τηλεφώνημα στη γιορτή τους και στείλτε τους μια χριστουγεννιάτικη ηλεκτρονική κάρτα (οικονομική λύση). Επιδιώξτε να συναντηθείτε ξανά και να συζητήσετε. Γνωρίστε τους φίλους και τους συνεργάτες τους. Παράλληλα, γνωρίστε καλύτερα τους ανθρώπους με επιρροή μέσα και έξω από την εταιρία σας. Ρωτήστε τους για τις σπουδές τους, για το πού δούλευαν πριν, ενδιαφερθείτε για τα ενδιαφέροντά τους. Συναντηθείτε μαζί τους εκτός εταιρίας. Στη συνέχεια γραφτείτε σε κλαδικές ενώσεις, συλλόγους, επιμελητήρια. Συμμετάσχετε στα συνέδρια που διοργανώνουν, ανταλλάξτε κάρτες με όσους περισσότερους παρευρισκομένους μπορέσετε.
– Εξειδίκευση: Προσοχή, αποφύγετε την υπερβολική εξειδίκευση. Το να γίνετε καλός σε έναν πολύ «στενό» τομέα σίγουρα σήμερα σας καθιστά χρήσιμο στην επιχείρηση στην οποία εργάζεστε. Αύριο όμως; Οι γνώσεις και οι δεξιότητες που με τόσο κόπο αποκτήσατε θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κάποια άλλη θέση; Σε κάποια άλλη εταιρία; Σε κάποιον άλλον κλάδο;
– Οι μεταπτυχιακές σπουδές σας: Πολλοί από εμάς προτιμούν για το μεταπτυχιακό τους ακριβώς το ίδιο αντικείμενο το οποίο σπούδασαν, με αρκετά θετικά αποτελέσματα. Τα αρνητικά στοιχεία μιας τέτοιας επιλογής όμως είναι: μικρότερη πρόκληση και ενδιαφέρον κατά τη διάρκεια των σπουδών, αφού μεγάλο μέρος της ύλης είναι ήδη γνωστό, μικρότερη προστιθέμενη αξία στο βιογραφικό, αφού το πρώτο πτυχίο ήδη πιστοποιεί το απαιτούμενο θεωρητικό υπόβαθρο, και το σημαντικότερο όλων υπερβολική εξειδίκευση σε έναν μόνο τομέα ο οποίος και στενεύει πολύ τα όρια απασχόλησης. Δοκιμάστε ένα άλλο αντικείμενο, π.χ. αν σπουδάσατε Οικονομικά κάντε ένα ΜΒΑ με ειδίκευση στη Στρατηγική, αν σπουδάσατε Management προτιμήστε το Marketing κ.λπ. Με αυτή την κίνηση καριέρας διευρύνετε τους τομείς απασχόλησής σας στο μέλλον…
– Η προαγωγή: Να θυμάστε πάντα ότι μία προαγωγή συνεπάγεται ότι πλέον θα κάνετε «άλλη δουλειά» και όχι αυτή που μέχρι σήμερα γνωρίζετε. Για παράδειγμα, αν από ταμίας γίνετε προϊστάμενος λογιστηρίου ή από προγραμματιστής γίνετε διευθυντής μηχανογράφησης θα πρέπει πλέον να μπορείτε να παράγετε έργο μέσω τρίτων, δηλαδή να ασκείτε management. Αυτή η νέα δουλειά δεν είναι ούτε καλύτερη ούτε χειρότερη από την προηγούμενη, είναι απλώς διαφορετική. Αναρωτηθείτε αν πραγματικά τη θέλετε, με ό,τι εκείνη συνεπάγεται (πάρτε παράδειγμα το ποδόσφαιρο, αν δεν πάει καλά η ομάδα διώχνεται ο προπονητής…) ή αντί για προαγωγή σας καλύπτει μια μισθολογική ανταμοιβή. Και οι δύο επιλογές είναι απόλυτα σωστές (σκεφθείτε ότι, π.χ., οι κορυφαίοι πωλητές σε μία επιχείρηση κερδίζουν πολλαπλάσια χρήματα από τον διευθυντή πωλήσεων ή τον γενικό).
– Κατά την εργασία σας: Να παίρνετε πάντα τη δουλειά που κανείς δεν θέλει να αναλάβει. Την άγνωστη, τη δύσκολη, την προκλητική. Προσφερθείτε εθελοντικά γι’ αυτό. Αν μη τι άλλο για αρχή θα εντυπωσιάσετε. Στη συνέχεια να κάνετε περισσότερη από τη δουλειά που σας αναθέτουν, αν μπορείτε μάλιστα και συντομότερα. Να θυμάστε ένα σωστότατο ρητό: «Underpromise, overdeliver».
– Διεκδικήστε: Μην περιμένετε ότι το σύμπαν, το κράτος, ο πρωθυπουργός, η εταιρία, ο προϊστάμενος, οι φίλοι, θα δράσουν για εσάς. Μπορεί να το κάνουν, μπορεί και όχι. Διεκδικήστε μόνοι σας!
– Υπάρχουν σχέσεις που δεν γνωρίζετε: Στην εταιρία, αλλά και στη ζωή σας γενικότερα, αναπτύσσονται σχέσεις που συνήθως δεν γνωρίζετε ή το μαθαίνετε αργά και κάποιες μάλιστα φορές με άσχημο τρόπο: σχέσεις ερωτικές, σχέσεις φιλικές, συμμαχίες. Προς Θεού, μη θίξετε, ποτέ, κανέναν μιλώντας σε τρίτους. Ίσως δεν είναι τόσο «τρίτοι» όσο φαίνονται…
– «Ζόμπι»: Σήμερα στη ζωή σας υπάρχουν άνθρωποι που ρουφούν την ενέργειά σας, που σας γεμίζουν μιζέρια, ενοχές και τύψεις, κάθε φορά που τους μιλάτε για τα όνειρα, τις βλέψεις και τις φιλοδοξίες σας. Συνήθως βρίσκονται πολύ κοντά σας. Έχετε συνεχή και στενή επαφή μαζί τους. Σας γεμίζουν με άρνηση για τα όσα καρτερείτε και αυτό το κάνουν στον βωμό της «αγάπης» που θεωρούν ότι τρέφουν για εσάς! Διώξτε τους τώρα, αμέσως, χωρίς δισταγμό από τη ζωή σας. Αποτελούν τροχοπέδη, καθώς δεν θέλουν να ζήσετε τη δική σας ζωή αλλά αυτή που εκείνοι επιθυμούν. Από εδώ και εμπρός να συναναστρέφεστε μόνο με όσους ονειρεύονται τα όνειρά σας…
– H καριέρα σας είναι απλώς ένα κομμάτι της ζωής σας: Και όχι όλη σας η ζωή! Βρείτε μια ισορροπία μεταξύ των επαγγελματικών, προσωπικών, φιλικών, ερωτικών και οικογενειακών σας προτεραιοτήτων. Επιλέξτε πόσο από τον κόπο και τον χρόνο σας θα επενδύσετε στη σταδιοδρομία σας. Δεν υπάρχει μία μαγική συνταγή γι’ αυτό και ούτε μια σωστή απάντηση. Το ποσοστό της προσπάθειας που θα αφιερώσετε στην καριέρα σας είτε είναι 100%, είτε 0%, είτε οποιοδήποτε ενδιάμεσα, θα είναι σωστό και μάλιστα εξίσου σωστό με οποιουδήποτε άλλου ανθρώπου. Αρκεί μόνο να είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε το τίμημα των επιλογών σας…
– Οι «κηφήνες»: Δυστυχώς υπήρξαν, υπάρχουν και θα υπάρξουν στην ομάδα σας «κηφήνες». Κάποιους τους «κληρονομήσατε» αναλαμβάνοντας μια νέα θέση, κάποιους τους προσλάβατε εσείς. Είναι οι άνθρωποι που περνούν τη μέρα τους «σερφάροντας» σε άσχετα με τη δουλειά sites, που «αρρωσταίνουν» συχνά, που κάνουν τεράστια διαλλείματα «χαλάρωσης»! Δώστε τους μία μόνο ευκαιρία, ξεκαθαρίστε τη θέση σας, θεσπίστε εκ νέου κανόνες και αφήστε τους μόνο δύο εβδομάδες διόρθωσης. Αν, όμως, δεν αλλάξουν στάση μη διστάσετε ούτε λεπτό, απομακρύνετέ τους το συντομότερο. Σας τραβούν «προς τα κάτω», εκεί που οδεύει η δική τους καριέρα, απομακρύνοντάς σας από οποιαδήποτε ιεραρχική ή μισθολογική εξέλιξη, «ζώντας» από τη δική σας υπερπροσπάθεια για να κάνετε και τη δουλειά τους ή να τη διορθώσετε. Ζητήστε να μετατεθούν σε ένα άλλο τμήμα, σε μια άλλη θέση, σε μια άλλη εταιρία αν δουλεύετε σε όμιλο. Κάντε το όμως σήμερα…
– Ξεκινήστε από το τέλος: Φανταστείτε τον εαυτό σας στο μέλλον, «επιτυχημένο», «κατασταλαγμένο», «πλήρη», στο «ζενίθ» της καριέρας σας. Πώς τον περιγράψατε; Ποια ήταν τα επιτεύγματά σας; Ποια η θέση σας στην ιεραρχία; Ποιες ήταν οι αποδοχές σας; Πότε τα πετύχατε όλα αυτά; Αυτό είναι το πρώτο σας βήμα. Τώρα που ξέρετε πού θέλετε να βρεθείτε, γυρίστε λίγα μόνο χρόνια πίσω, σκεφτόμενοι τα βήματα που θα χρειαστεί να κάνετε. Ποιες γνώσεις αποκτήσατε; Πόσων ετών εμπειρία απαιτήθηκε; Ποιες ήταν οι θέσεις από τις οποίες έπρεπε να περάσετε; Πόση και τι είδους προσπάθεια έπρεπε να καταβάλλετε; Τέλος, επιστρέψτε στο σήμερα. Ποιο κενό υπάρχει μεταξύ του προηγούμενου ενδιάμεσου σταδίου και της τωρινής σας κατάστασης; Ακόμη κάθεστε; Γεμίστε το…
– Δεν μπορεί να αρέσετε σε όλους: Κάθε μέρα, όποια ιδέα και αν έχετε, όση προσπάθεια και αν καταβάλλετε, ό,τι αποτέλεσμα και να φέρετε, κάποιοι θα σας θεωρήσουν «ανεπαρκή». Αποδεχθείτε το. Έχουν το δικαίωμα της άποψης, όσο και αν η γνώμη τους σας στενοχωρεί. Αντλήστε τα συμπεράσματά σας, αν χρειαστεί ανασχεδιάστε το πλάνο σας, αλλά (ό,τι και να κάνετε) συνεχίστε να προχωρείτε. Αν για τους περισσότερους συναδέλφους, πελάτες ή προμηθευτές ενεργείτε «σωστά», αυτό αρκεί.
– Οι προτάσεις σας: Ποτέ να μην πηγαίνετε στον προϊστάμενό σας με μία μόνο πρόταση, καθώς οι πιθανότητες έγκρισής της είναι μόνο 50%. Να κάνετε πάντα τα εξής: να έχετε οπωσδήποτε τρεις προτάσεις, γιατί το ανθρώπινο μυαλό μπαίνει αυτομάτως στη λογική να διαλέξει μία εξ αυτών αντί να ψάξει για οτιδήποτε άλλο / πιθανόν καλύτερο, με αποτέλεσμα όποια και αν επιλεγεί (3 Χ 33%) να έχετε περάσει τη δική σας κατεύθυνση! Δεν είναι όμως όλα έτσι απλά. Η πρώτη σας πρόταση πρέπει αυταπόδεικτα να είναι «για πέταμα», για να δώσετε στον προϊστάμενό σας (ή σε εκείνους που τελικά θα αποφασίσουν) τη χαρά της απόρριψης! Η δεύτερη να είναι αρκετά καλή και η τρίτη άριστη, αλλά (προσοχή) με ένα περιθώριο βελτίωσης. Υποδείξτε του το περιθώριο βελτίωσης, επιτρέψτε του να τη διορθώσει για να αισθανθεί ανώτερός σας, αποδεχθείτε ότι μετά τη βελτίωση όλα κυλούν καλύτερα και κερδίστε άλλη μια νίκη…
– Οι αξίες της ζωής σας: Με ανέντιμο τρόπο μπορείτε να πετύχετε «πολλά, εύκολα και γρήγορα». Έχοντας αξίες στη ζωή σας θα προχωρήσετε σταθερά, σθεναρά και με προοπτική. Στην εποχή μας οι απατεώνες «ηρωοποιούνται» και οι αξιόλογοι άνθρωποι παλεύουν. Και με τις δύο τακτικές μπορείτε να πετύχετε τον στόχο σας. Ποια τακτική είναι όμως προτιμότερη; Απαντήστε μόνοι σας. Η επιλογή σας είναι επιλογή ζωής. Πώς θέλετε να ζήσετε τη ζωή σας;
– Τα λάθη στην καριέρα σας: Γνωρίζετε ότι η πρώτη επιχείρηση του Αριστοτέλη Ωνάση πτώχευσε και οι πρώτες εκατοντάδες δοκιμές του Thomas Edison να φτιάξει τον λαμπτήρα απέτυχαν παταγωδώς; Θα τους θυμόμασταν όμως σήμερα αν εκείνοι είχαν θεωρήσει τις προσπάθειές τους «λάθη»; «Λάθη» σαν τα παραπάνω πρέπει να κάνετε κάθε μέρα και να είναι και πολλά. Το μόνο όμως λάθος που απαγορεύετε να κάνετε είναι να πιστέψετε τους «κριτές» σας. Ναι, ήδη τους γνωρίζετε, είναι εκείνοι που έχουν πάντα «άποψη» για τη δουλειά σας, είναι οι «απόγονοι» εκείνων που στο Ed Sullivan show (αντίστοιχο του «Να η Ευκαιρία») είπαν στον Elvis Presley να παρατήσει την κιθάρα και να ξαναγίνει φορτηγατζής, «διάδοχοι» του δασκάλου μαθηματικών του δημιουργού του πρώτου πυραύλου Won Braun, ο οποίος είπε στη μητέρα του στο γυμνάσιο ότι ο γιος της είναι ελαφρός καθυστερημένος! Μην αφήσετε λοιπόν κανέναν τους να σας κάνει να πιστέψετε ότι είστε «λίγος». Να ξέρετε ότι όσο πιο έντονα προσπαθεί τόσο πιο «πολύς» είστε…
– Είναι πια αργά; Είναι σύνηθες, ιδίως μετά τα 35 σας, να αναθεωρήσετε απόψεις και να αλλάξετε στάση ζωής. Συμβαίνει σε ανθρώπους όλων των εθνικοτήτων, φύλων ή αντιλήψεων. Έχετε κάθε δικαίωμα σε αυτή την αλλαγή, καθώς «τώρα» γνωρίζετε και κατανοείτε αυτά στα οποία δεν δίδατε αντίστοιχη σημασία παλαιότερα. Το μόνο δικαίωμα που δεν έχετε είναι να πιστέψετε ότι, για εσάς, είναι πια αργά.
– Αυτό που θέλετε υπάρχει κάπου εκεί έξω: Ένας από τους ανθρώπους που σέβομαι μου έμαθε ότι αυτό που θέλει κανείς υπάρχει πάντα και βρίσκεται «κάπου εκεί έξω». Μη λιμνάζετε, ό,τι και αν είναι αυτό, ψάξτε το…