«Όσο εξακολουθούμε να συνδέουμε την ιδέα της ηγεσίας με τον ανδρισμό οι γυναίκες θα παραγκωνίζονται...».

Του Νίκου Βόπη

Ένα άρθρο του Harvard Business Review με την παραπάνω εισαγωγή υπήρξε η αφορμή μου για να μπορέσω να αναλύσω τα δεδομένα της σύγχρονης ηγεσίας στον επιχειρηματικό κόσμο.

Βλέπετε, εν έτει 2019, όλη η Ευρώπη μοιάζει με ένα απέραντο “εργοτάξιο”, το οποίο έχει στα σπλάχνα του όλες τις μορφές επιχειρήσεων, απ' όλους τους κλάδους, απευθυνόμενο σε κάθε λογής εργαζόμενο, από τα χαμηλότερα στα υψηλότερα εργασιακά επίπεδα.

Ωστόσο, αν και οι καιροί δείχνουν να αλλάζουν και ο επιχειρηματικός κόσμος να εξελίσσεται, πάντοτε θα υπάρχουν παρεκκλίσεις. Μπορεί οι επιχειρήσεις, είτε πρόκειται για κάποιον κολοσσό είτε πρόκειται για μία startup εταιρεία, να εφαρμόζουν πρωτοποριακές μεθόδους οργάνωσης και παραγωγικότητας, παρ' όλα αυτά στον τομέα της διοίκησης και της ηγεσίας δείχνουν να διαθέτουν σε αρκετές των περιπτώσεων αρκετά “παλιομοδίτικο” σκεπτικό.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ειδικά όταν μιλάμε για επιχειρήσεις με παγκόσμιο βεληνεκές, συναντούμε μεθόδους Καλιγούλα, όπως μου αρέσει να λέω. Πολλές εξ αυτών των εταιρειών, διαθέτουν στις υψηλόβαθμες θέσεις τους στελέχη τα οποία διοικούν εμπνευσμένα από τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα με ένα τρόπο oderint, dum metuant. Ας με μισούν, αρκεί να με φοβούνται. Ξεχειλίζει η τεστοστερόνη και το ισχυρότερο λιοντάρι ... “μαρκάρει” (επιτρέψτε μου να το πω ευγενικά) την περιοχή του προειδοποιώντας τα άλλα λιοντάρια που είναι έτοιμα να βγάλουν τα νυχάκια τους.

Όλο αυτό είναι ιδιαίτερα διασκεδαστικό όταν το παρατηρείς απ' έξω. Παίρνεις έναν κουβά ποπ κορν και κάθεσαι αναπαυτικά αν και κατά κανόνα ξέρεις ήδη από τα πρώτα δέκα λεπτά το τέλος του έργου.

Αυτό, για το καλό του ανθρώπινου είδους, έχει αρχίσει να αλλάζει. Οι εποχές όπου οι homo habilis θεωρούνταν η “διοικητική ναυαρχίδα” μίας εταιρείας, διοικώντας τους από κάτω homo erectus, έχουν αρχίσει να περνούν ανεπιστρεπτί και πλέον κάθε επιχείρηση εξετάζει προσεκτικά το δυναμικό της, επιλέγοντας στην πλειοψηφία τους, με αρκετά αντικειμενικά κριτήρια, το ποιοι θα είναι σε καίριες θέσεις.

Ο ρόλος του άνδρα ανέκαθεν σε μία επιχείρηση είχε πανομοιότυπα χαρακτηριστικά. Το αρσενικό θα έπρεπε να διαθέτει προσόντα τα οποία παρέπεμπαν στον βασιλιά του ζωικού βασιλείου, πρωταγωνιστής είναι το λιοντάρι βλέπετε, οπότε προσόντα όπως η δύναμη, το θάρρος, η τόλμη, η αυστηρότητα, η αρρενωπότητα είναι αυτά που έκαναν κάποιο επιτυχημένο. Χαμογελώντας, παρατηρώ ότι και αυτά έχουν αρχίσει και εκλείπουν σιγά-σιγά.

Πλέον η κάθε επιχείρηση θέλει ανθρώπους με πολύπλευρη προσωπικότητα, ευστροφία και δυνατότητα λήψης αποφάσεων με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα τόσο για τους ίδιους όσο και για το συνολικό δυναμικό ή σε μερικές περιπτώσεις με τη λιγότερη δυνατή ζημία για την εταιρεία. Το corporate masculinity, όπως έχει καθιερωθεί να λέγεται, θέλει τους διοικούντες να διαθέτουν ηγετικές τάσεις αλλά προσεγγίζοντας περισσότερο τις ιδέες του Γάλλου συγγραφέα, Πολ Βαλερί (αρχηγός είναι κάποιος που χρειάζεται άλλους ανθρώπους) παρά αυτές του Ναπολέοντα Βοναπάρτη (ένας ηγέτης είναι έμπορος ελπίδας). Έτσι, η τεστοστερόνη και η απολυταρχία έχουν αρχίσει να αντικαθίστανται με τις ομαδικές αποφάσεις, τη συνεργασία και το λεγόμενο ideas sharing.

Εννοείται πως κατάλοιπα διακρίσεων υπάρχουν ακόμα και θα συνεχίσουν να υπάρχουν. Ακόμα δεν έχει εξαλειφθεί παντού στον κόσμο η προκατάληψη προς τις γυναίκες για το αν διαθέτουν ηγετικά χαρακτηριστικά. Είναι σαν να μη βλέπουμε ότι υπάρχουν αμέτρητα λαμπρά παραδείγματα και εταιρείες που τρέχουν άριστα υπό τη διοίκηση γυναικών, οι οποίες δεν έχουν στη φύση τους τόσο έντονο το αίσθημα της κυριαρχίας του δυνατού και της επιβολής των απόψεών τους. Ξέρουν όμως να κερδίζουν τον σεβασμό μέσα από την αποδοτικότητα και τις ιδέες τους. Κι αυτή η παράμετρος, όπως έδειξε έρευνα του Πανεπιστημίου του Michigan ελαττώνει όλο και περισσότερο πιθανές εναπομείνασες, αναχρονιστικές προκαταλήψεις. Από το corporate masculinity (ανδρικό και γυναικείο, καθώς το masculinity δεν αποτελεί μόνο αντρικό στόχο δυστυχώς) μέχρι το corporate humanity μας χωρίζει ένα βήμα. Άντε να το κάνουμε.

Main photo: www.shutterstock.com