Τι γίνεται όταν η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη συναντιούνται με την παγκοσμιοποιημένη κοινωνία στην οποία δουλεύουμε; Η απάντηση δόθηκε για πρώτη φορά και προσπαθήσαμε να την αφομοιώσουμε.

Από τον Δημήτρη Φαλλιέρο

Μια νέα έννοια έχει έρθει να προστεθεί στον διάλογο που αφορά το μέλλον της εργασίας. Είναι ο όρος globotics. Και φαίνεται πως ο όρος έχει ήδη εγκαθιδρυθεί για να περιγράψει το πώς η ρομποτική και η τεχνολογία αλλάζουν το παγκοσμιοποιημένο εργασιακό τοπίο.

Ο καθηγητής Richard Baldwin του Ινστιτούτου Μεταπτυχιακών Σπουδών της Γενεύης είναι εκείνος που με τη μεγαλύτερη ενάργεια μέχρι στιγμής έχει περιγράψει  τη φύση των globotics (από τις λέξεις globalization και robotics), που άτεχνα και χιουμοριστικά στα ελληνικά θα μεταφέραμε ως παγκοσμιορομποτοποίηση.

Μέσα σε αυτόν τον όρο μεταφέρεται η ανησυχία για την εκτίμηση ότι 800 περίπου εκατομμύρια θέσεις εργασίας θα αντικατασταθούν σε όλο τον κόσμο από την αυτοματοποίηση μέσα στα επόμενα δέκα περίπου χρόνια. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μόνο μία πλευρά του ζητήματος. Μια άλλη πλευρά είναι οι «τηλεμετανάστες» (telemigrants), η πρακτική δηλαδή να χρησιμοποιούνται στις εταιρείες εργαζόμενοι από κάθε γωνιά του πλανήτη, χωρίς εκείνοι να χρειάζεται να μετακομίσουν-μεταναστεύσουν. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όλοι μπορούμε να κάνουμε εξ αποστάσεως μια δουλειά.

Globots λοιπόν είναι όπως λέει ο Baldwin: «τόσο οι μηχανές που αναλαμβάνουν σιγά-σιγά υπαλληλικές θέσεις εκτοπίζοντας ανθρώπους, όσο και οι τηλεμετανάστες που δουλεύουν από μακριά και είναι πραγματικοί άνθρωποι».

Μη φανταστείτε ότι ο Baldwin περιγράφει ένα δυστοπικό μέλλον ή ότι είναι κανένας  Άμις που κυκλοφορεί με άμαξα και μισεί την τεχνολογία. Απλώς αποκωδικοποιεί τα μέχρι σήμερα δεδομένα για να εκτιμήσει το πώς θα διαμορφωθεί το εργασιακό τοπίο αύριο. Κι αυτό το κάνει μέσα από ένα βιβλίο που λέγεται The Globotics Upheavel και από τις επακόλουθες ομιλίες του.

Το σημείο-κλειδί όπως αναφέρει είναι το machine learning. Με το machine learning, οι μηχανές (υπολογιστές, συσκευές κλπ) κατάφεραν να αποκτήσουν ικανότητες που δεν είχαν πριν από το 2016, και όλοι τις γνωρίζουμε – μιλούν, διαβάζουν, γράφουν, δημιουργούν παρουσιάσεις στο PowerPoint και πολλά άλλα. Οπότε υπαλληλικές, γραφειοκρατικές θα λέγαμε, θέσεις άρχισαν σιγά-σιγά να χάνονται. Αυτό μαζί με τη νέα τάση να προτιμάται πιο φθηνό εργατικό δυναμικό από κάποιο άλλο μέρος του κόσμου (τηλεμετανάστες), επιβαρύνει την κατάσταση.

Όπως πολύ σωστά σημειώνεται: «μεταφέρουμε πλέον τις δεξιότητες των ανθρώπων χωρίς να μεταφέρουμε τους ανθρώπους!». Και στις δύο πλευρές της παγκοσμιορομποτοποίησης χρησιμοποιούμε υποκατάστατα, πιο φθηνά υποκατάστατα, πιο συμφέροντα υποκατάστατα. Αυτό σαφώς αλλάζει το εργασιακό τοπίο και ο Baldwin κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στις κυβερνήσεις, στις εταιρείες και στους εργαζόμενους. Η μετάβαση στη νέα εποχή είναι επιθυμητή – είναι και αναπόφευκτη. Αλλά όλοι εμείς μαζί πρέπει να την κάνουμε όσο πιο ομαλά γίνεται γιατί άθελά μας ήδη έχουμε αρχίσει να την εφαρμόζουμε ιλιγγιωδώς γρήγορα. Πιο γρήγορα απ’ ό,τι οι κοινωνίες μας και οι εταιρείες μας μπορούν να αφομοιώσουν…

*Με στοιχεία από το βιβλίο The Globotics Upheaval: Globalization, Robotics, and the Future of Work, την ομιλία του Richard Baldwin και την πρόσφατη συνέντευξή του στο Quartz.

Σχετικά άρθρα:
Θα έρθουν τα ρομπότ να μας πάρουν τις δουλειές;